
Na pocu di Scrittura antichi dissiru ca Cosma, Viscuvu africanu, nasciu a Palermu nò XIII seculu. Di quannu era nicu fu assai riliggiusu e fu ordinatu Jacunu. Assai istruitu ‘ne cosi di Diu e di l’homini fu fattu parrinu e cuminciò a fari beni, a pridicari e a fari sentiri u ciavuru di Cristu. A sò fama e duttrina aumintò tantu ca Ruggeru scrissi a Santa Sedi pi fallu fari viscuvu e purtari u Vangelu a tanti banni. Fu cunsacratu du Papa Eugeniu III e partiu pi l’Africa ‘na Citati di Afrodisiu, oj Mahdia nna costa tunisina tra Hammamet e Djerba.
Ddocu libbirò i Saracini da schiavitù e purtò assai homini a Fidi cristiana. Ci stetti deci anni. Ci sunnu dui tradizzioni. Una dici ca riturnò a Palermu unni muriu u 10 Settemmiri 1160; n’autra dici ca muriu comu martiri mentri dicìa a Missa. Fu sippillutu ‘nno suttirraniu da Cattidrali sutta ‘n’artari cu musaicu ca c’è ancora oj. I cristiani javanu a priari dda, specialmenti cu havia a frevi e addumavanu cira e lumini. Nò 1369 fu purtatu ‘nna Cattidrali e misu dintra un sarcofagu tardu romanu du II seculu, unni ci scrissiru:”’Nna sta sipultura c’è Cosma, vinirabbili Arciviscuvu africanu”. Nnò 1580 u misiru sutta l’artari da’Mmaculata. Nnò 1736 fu truvatu un pezzu du pasturali d’avoriu. L’annu doppu fu scrittu nnò Calinnariu da Cresia palermitana o 12 Settemmiri.
U Cultu
Ha statu sempri lucali. Ha statu cilibbratu du 1737 finu o 1975, quannu fu cancillatu
du Calinnariu palermitanu. Nò 1887 u Cardinali Michelancilu Celesia addumannò o Papa Liuni XIII di ricanusciri u cultu anticu e darici l’Ufficio e a Missa Proprii.
U Papa cunfirmò quantu ci dissi l’Arciviscuvu. Nò 1910 i Riliquii di Santi palermitani foru misi nta na nova Cappella. A lastra di marmuru du so sarcofagu è chidda du menzu da cappella; supra a idda è a caxia di lignu ca testa di Santu Mamilianu. E’ ricurdatu puru di l’Arcidiocesi di Cartaggini.
Bibbliografia
– Ottaviu Caetani, Vite di Santi Siciliani, Palermu pressu li Cirilli, 1657
– Antuninu Mongitore Palermu santificatu Bus, Palermu, 1708


