Santu Nicasiu Burgiu, martiri palermitanu

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo

Statua Riliquiariu d’argentu du 1684 nà Parrocchia Maria SS. Annunziata a Caccamu (PA)

Nicasiu Burgiu (Palermu 1130 – San Giuvanni d’Acri 1187) è un Santu viniratu da Cresia Cattolica.

Aggiugrafìa

Forsi nascìu a Palermu di Sarracini pi parti di patri e di Nurmanni pi parti di matri. Lu patri fu Hammud o Kamut o Acmet, emiru di Girgenti e di Enna (una cuntrata sutta Enna porta ancora oj u so nomi). Quannu Girgenti fu pigghiata du Conti Ruggeru nò 1086, si ritirò a Enna, arrisistennu pi tantu tempi e facennu patti pi arrinnirisi. Nò 1088 divintò cristianu cu tutta a Famigha, vattiatu a Girgenti du Viscuvu Girlannu e avennu comu parrinu u stissu Ruggeru e d’iddu pigghiò u nomi addivintannu Ruggeru Kamut. U Conti c’arrialò u casteddu da Terra di Burgiu na Vaddi di Mazara e accussì i so discinnenti pigharu u nomi di Burgiu. U fighu di Ruggeru, Robertu, spusò Aldegunda, nobili normanna e du matrimoniu nasceru Ruggeru, Guglielmu, Ferrandinu e Nicasiu. Chisti trasèru na l’Ordini di San Giuvanni di Gerusalemmi e comu cavaleri s’imbarcaru a Trapani nò 1185 sicutannu u Gran Maestru Ruggeru di Mulini e arrivaru â Terra Santa. Nò 1187 Nicasiu e lu frati Ferrandinu foru pigghiati prigiunieri nà Guerra di Hattin e rifiutannusi di rinnigari a Cristu foru dicapitati a prisenza du sultanu Saladinu. Lu Martiruloggiu Rumanu o 1 di jugnettu porta a memoria di San Nicasiu e signa comu postu da morti San Giuvanni d’Acri.

Lu Cultu

A Famigha Cabrera ca lu vantava comu antinatu lu ‘ntruduciu a Càccamu e lu fici Patronu da Citati. Lu Biatu Giuvanni Licciu (1426 – 1511) aumintò la divuzioni. Tanti fjureddi foru pittati né casi e nè strati e nò 1575 libbirò lu paìsi da pesti. Fu invocatu contru a scròfula, sufferta ‘n seguitu e turtùri. Na Cunfraternita fu funnata a Caccamu nò 1596 e u 17 Uttuviri 1609 u Cardinali Giannettinu Doria (1608 – 1642) detti a Citati di Caccamu a Sulinnità di S. Nicasiu comu festa di pricettu e 100 jorna d’indulgenzia pa visita da Cresia du Santu e chidda Plenaria data a stissa Cresia du Papa. U 31 Maju 1625 u Sinnacu e i Giurati eliggèru San Nicasiu Patronu di Caccamu, cu votu di cilibbrari a festa l’ultima Duminica d’Austu e u lunniri appressu. Oj ‘n Palermu nun c’è cchiù traccia di cultu, ma nà Cresia di San Numinicu era na pittura distruggiuta no 1640, n’autra era na cresia di Santa Catarina da Alivedda e na cresia da Maronna di Miraculi. Autri quatri sunnu a Caccamu, Ciminna, Casteddubonu e Termini Imeresi.

Riliquii

Nò 1604 l’Arciviscuvu Diegu de Haedu truvò sutta l’artaru majuri di la Catidrali di Palermu na Riliquia du Santu cavaleri, ca fu cullucata picca anni doppu a sò morti e a rjalò a Cunfraternita di Caccamu. Oj è cullucata dintra nà statua riliquiariu d’argentu dû
1684.

Bibbliografia

D.Vicenzu Venuti, Di l’esistenza, prufissioni e cultu di San Nucasiu Discursu storicu criticu, Palermu, 1762 Giuseppi Vaccaru, Notizii supra Burgiu Arti grafichi Andò, 1921

San Giuvanni Teristi di Palermu

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo

Icona bizantina di San Giuvanni Theristis

Giuvanni Teristi di Palermu (o Santu Juanni ‘n sicilianu) (Palermu 995 ca – 1050 ca) fu nu riliggiusu càlabbru-grecu, ca campò ntô XI sèculu, viniratu comu Santu.

Biografìa apoluggetica

La biografìa dû Santu si basa essenziarmenti supra la tradizzioni pupulari. Ntô 995, ô tempu dâ duminazzioni àraba dâ Sicilia, li Saracina si nni jeiru nâ Calabria; lu patri di Giuvanni fu ammazzatu e la matri, ca era ncinta, fu fatta prijuniera e purtata a Palermu unni accattò lu picciriddu ca criscìu nta la fidi cristiana.
Quannu àppi 14 anni, sò matri lu mannò ntâ sò terra d’urìggini n Calabria, nnô paisi chiamatu Cursanu. Cu na Cruci nica ntê manu passò cu na varca lu strittu di Missina e arrivò nnê spiaggi di Monasteraci. Li paisani quannu lu vìttiru cu li robbi dî turchi, lu purtaru nnô vìscuvu Giuvanni ca ci addumannò dunni vinìa e zoccu addumannava.
Lu picciottu dissi ca addumannava lu Vattiu, ma lu vìscuvu prima di dariccillu e mintìricci lu sò nomu ci fici fari tanti duri provi. Manu manu ca criscìa ci piacìa la vita ca facìanu li mònachi ntê grutti vicinu a Stilu e spiciarmenti dui d’iddi: Ambrogiu e Cola. Doppu ca fici tanti nzistenzi, datu ca era ancora picciottu, lu fìciru tràsiri nnâ Cumunità e fu tantu virtuosu ca lu fìciru Abbati. A Cursanu lassò nu tisuoru dâ sò famigghia e, secunnu la Rèula di Santu Basiliu, lu spartìu ê puvuredda. Vicinu lu cummentu cc’era na grutta e dintra na surgiva; cu lu pirmissu dû patri supiriuri era sulitu prijari mmenzu a l’acqua agghiacciata.
Nu jornu vosi jiri a visitari a nu cavalieri di Rodi, vicinu a Monasteraci, c’avìa pinzatu pi pistiari dû Cummentu nnô misi di giugnu; si purtò nu ciascu di vinu e na cuddura, ma, pi strata, vitti na picca di jurnatara e cci spartìu a iddi lu pani e lu vinu; agghicò na forti timpesta e si scantaru tutti pû furmentu, ma Giuvanni si misi a prijari e lu furmentu fu cugghiutu e attaccatu nnê gregni. Accussì fu chiamatu Teristi, ca veni a diri “chiddu chi meti“. Lu patruni di li tirreni li arrijalò ô cummentu.
Murìu a lu sèculu XI (forsi ntô 1054) e vinni sippillutu nnô Cummentu di la Madonna dû Mastru o San Giuvanni vecchiu o dû Voscu. Lu Cunti Ruggeru, àppi na chiàia nnâ facci e comu ci appujò la vesti di Giuvanni Teristi guarìu; tanti àutri fuoru sanati: sciancati, orbi, surdi e nnimuniati.

Cilibrazzioni

La Vita dû Santu fu traduciuta dû grecu n latinu e s’ammuntùa dui voti l’annu: lu 24 di frivaru e lu 24 di giugnu. S’accuminzò a cilibbrari n Palermu di lu 1737 e ntô 1724 lu Patri Ginirali dî Mònachi Basiliani arrijalò a Cattiddrali di Palermu l’ossu dû vrazzu dû Santu. Nzinu ô 1958 fu arricurdatu dâ Crèsia palirmitana.

Lijami di fora

N’ Agiografia dû situ Santi e Beati

San Calojru

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo

Maiolica di San Calojru du 1545 na Grutta abitata du Santu supra u Munti Croniu, Xacca (AG)

Calojru (Calcidonia, Tracia, 466 ca ? – Munti Croniu, Sciacca, 561 ca. ?) è un Santu viniratu dâ Cresia Cattolica e Ortudossa.

Aggiografia

Lu nomu Calojru ca veni dû grecu e significa “Beddu vecchiu”. Sta parola no sud d’Italia vosi nnicari li monaci rimiti, tantu ca alcuni studiusi dicinu ca fussi un rimitu senza nomi; avutri vonnu, comu lu Patri bullannista Papebrochiu (1743) ca si chiamassi Laununi Nericu. Pi quantu riguarda l’ebbica da sò nascita lu Patri Cajetani lu voli dû 313, di autri scrittura è cullucatu nò 466; di autri ancora nò VI seculu. Chiddu ca né vari seculi ha statu ed è oggettu di cultu è sulu chiddu ca stetti supra lu Munti Croniu supra Xacca (oj Sciacca). Ne Menulògi Greci si leggi ô 18 Giugnu: “Memoria di Beati Patri nostri Calojru, Grigoriu e Demetriu no Craniu di Sicilia”. Stu Craniu è lu Munti Croniu o Craniu supra Xacca: o picchì ‘ntitulatu o diu Kronos (o Saturnu pi Rumani) o picchì avi a furma d’una testa. Fu lu locu di un Monasteriu viscuvili; nsinu a vinuta di Nurmanni ci stava lu viscuvu di Trikala-Triocala, oj Caltabillotta. Lu Croniu è nu vastu ‘ntricciu di grutti naturali cu vapùri e acqui ricchi di idrogenu surfuratu. È supra l’antica Termi di Silinunti, funnata versu lu 628-650 di culòni ca vinianu di Megara Hyblaea. Tanti foru i Scrittura di Viti di Santi ca si occuparu di Calojru: lu Patri Ottaviu Caetani, lu Pirru, lu monacu Sergiu, Pilu, Cascini, Runzanu, Inveges, Fazellu, Massa, Frati Salvaturi Cappuccinu, Paulu Castelli, La Rocca, Simi, San Grigoriu Papa. E tanti, nun havennu nutizii storichi, s’accuntintaru dâ tradizioni, da liggenna e fìciru puru errura grussulana. Lu populu nà so fantasia pensa ca fussi njuru picchì vineva di l’Urienti.

Li vari virsioni esistenti

Sduppiannu o triplicannu i Santi Calojri avemu:

Lu primu Campò e tempi di San Petru , duranti lu periudu du ‘Mpiraturi Neruni (37-68); ebbi ordini di l’Apostulu di pàrtiri pâ Sicilia pi pridicari lu Vangelu e jttari fora i diavuli; ebbi pi Cumpagni i Santi Fulippu, Nofriu, Archiliuni e Severu.


Lu secunnu Doppu essiri statu ‘n Pilligrinaggiu a Roma nò Papa Filici III (483-492), ebbi lu pirmissu di viviri na sulitudini. Si nni ju a Lipari (ME) e ci si truvava e tempi di Teuduricu (526). Custruìu na Cresia e libbirò l’isula di diavuli ca c’eranu, picchì era vicina ca vucca du ‘Nfernu (l’isula di Vulcanu); fici sgurgari acqui salutari (ca ancora oj su né Termi ditti di San Calojru). Comu scrivi lu Papa San Grigoriu Magnu né so Dialughi, lu jornu dâ morti di Teuduricu lu Calojru vitti lu Papa Giuvanni e lu Patriziu Simmacu jttari l’arma du Re dî Goti dintra lu crateri dû vulcanu. Doppu Lipari fu a Xacca e o Munti Croniu, unni campò trentacinc’anni e muriu no na data ‘mpricisata du seculu VII (Nutizzi pigghiati di l’anticu Briviariu Siculu-Gallicanu in usu in Sicilia du seculu IX o XVI).

Lu terzu E’ chiddu du Munti Croniu. Unici ducumenti attendibili pa Vita dû Santu sunnu l’Inni di Sergiu, dittu Cranista, vali a diri dû Munasteriu supra lu Munti Croniu, vissutu versu l’870. L’Inni, scritti ‘n lingua greca, foru truvati nò Munasteriu di San Fulippu di Fragalà, in pruvincia di Missina, du Patri Ottaviu Caetani da Sucietà di Gesù. La Vita du Calojru discritta na sti Inni fa càdiri tutti l’atri discursi supra li vari Calojri, ca sunnu luntani da virità storica. Nautra funti è lu Briviariu Siculu-Gallicanu, dû tempu di Nurmanni.Li dudici Litturi ca parranu du Santu Calojru sunnu da fini di l’XI seculu. Dû cunfruntu di dui funti storichi si ebbiru tanti quistioni ca oj sunnu supirati. Lu Patri Ottaviu Caetani fa nasciri lu monacu basilianu, dittu Calojru, a Calcidonia ‘n facci a Custantinopuli.
Pa pirsicuzioni scatinata dî Munufisiti contru li fideli ô Dogma Trinitariu pruclamato nò 451 nò Cunciliu di Calcidonia, ‘nsemmula ô Viscuvu Grigoriu e o Jacunu Demetriu scapparu dâ Tracia e sbarcaru a Lylibeu (oj Marsala), unni accuminciaru a pridicari lu Vangelu di Gesù Cristu.
Ma foru arristati e ammazzati pa fidi. L’auturi da loru morti pottiru essiri o li Munufisiti o li Vànnali d’Africa, ca eranu Ariani fanatici. Lu Patri Bullannista Danieli Paperbrokiu e l’Inni di Sergiu, fannu nasciri lu monacu Calojru a Cartaggini. Inveci di Chalkidonos trascrissiru Karchidonos e ficiru di Calojru un africanu, forsi puru pi prisintallu comu monacu latinu e nò urientali.Calojru scappò e si rifuggiò supra lu Munti Croniu, ca era ‘nfistatu di diavuli. Li scacciò câ putenza dâ Cruci e si stabiliu dintra na grutta ca trasfurmò in Cresia nica. I Corpi di Santi Cumpagni Martiri, Grigoriu e Demetriu, foru sippilluti supra o Munti Croniu. Pari ca doppu lu martiriu di Grigoriu e Demetriu, Calojru girassi pi tutta la Sicilia e abitassi na l’antichi cimiteri o na cocchi grutta. Si ni fa memoria a Agrigentu, Naru, Salemi, Palermu, Catania, Fragalà, Saraùsa, Termini Imeresi, Licata, etc. Muriu all’età di circa novantacinc’anni, nò 561. Fu sippillutu na stissa grutta unni eranu i so dui Cumpagni. Dintra a grutta c’è na maiolica di San Calojru dû 1545 e rapprisenta un rimitu ca varba ca avi nà manu gritta un libru e un ramu-vastuni; e so pedi c’è un fideli addinucchiatu e na cerva firùta di una freccia. La tradizioni voli ca lu Santu Calojru essennu troppu vecchiu, ricivìa lu latti di na cerva. Un jornu un cacciaturi di nomu Syeru, dittu Arcariu, picchì cacciava cu l’arcu, curpiù l’armali. Arricanusciu chiddu ca l’havia vattiatu tanti anni prima; ci dumannò pirdunu e Calojru lu purtò nâ grutta vapurusa, ci ‘nsignò a curari cu vapùri e l’acqui surgivi dû Munti e Syeru acchianava spissu supra a muntagna pi vidillu. Una matìna lu truvò mortu e lu sippilliu na grutta unni avìa dimuratu pi trentacinc’anni. La tradizzioni ca si tramanna è veru diffirenti nni vari paisi, nfatti a Naru e a Girgenti la figura dû santu si tramanna comu chidda di n’òminu nìuru, mentri a Sciacca la figura dû santu è janca, chissi tri sù li cità unni lu santu è cchiù viniratu, e ‘n tutti tri si fa na granni festa ‘n sò onuri. San Calò è cunziddiratu un santu taumaturgu, zoè ca fa guariri di malatìi, e anchi pi chissu è viniratu veramenti assai.

Lu cultu

Pi Decretu dû Papa Clementi VIII (1536 –1605) lu cultu di San Calojru e di Santi Grigoriu e Demetriu fu pirmissu na tutta a Sicilia e a Festa cilibrata lu 18 Giugnu.

Patrucinii

Patronu principali di: Campufrancu, Naru, Pitralìa Suttana, Cisarò, Santu Sarvaturi di Fitalia.
Fistiggiatu a Aliminusa, Castrugiuvanni, Èrici, Frazzanò, Gangi, Girgenti, Gualtieri Sicaminò, Muntiriali, Palermu, Portu Empedocli, Santu Stèfanu Quisquina, Sciacca. E ancora a Caniattì, Favara, Nicusìa.

Bibbliografia

Ottaviu Caetani, “Vite di Santi Siciliani“, Palermu pressu i Cirilli, 1657.
Girolamu M., Morreale S. J San Calojru Xacca, 1979.
“Breviariu Rumanu secunnu û ritu Gallicanu in San Calojru di Xacca“, 1975.
Pettignanu, S. Ruggeri, “San Calojru Storia dû cultu a San Sarvaturi di Fitalia“, E. Nebros, 1984.
“Canone, Kontakion e Inni dei Santi Calogero, Gregorio e Demetrio in Cranio di Sicilia“.

Santu Vitu

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo

A Statua di lignu di Santu Vitu di Paulu Gili du 1632
no Museu Diucesanu di Palermu

San Vitu (Mazzara dû Vaddu, 285 – Lucania, 15 di giugnu 303) è nu santu martiri viniratu da Cresia Cattolica.

Aggiografìa

Secunnu na Passioni du VI seculu Vitu nasciu a Mazzara du Vaddu o secunnu autri a Marsala (TP). So patri si chiamava Hila e so matri Bianca, ca murìu pi parturillu.

Fu addivatu e crisciutu da nutrici Criscenzia e d’un pricetturi, forsi medicu o Catichista, tali Modestu. In assenza dû patri fu vattiatu e siccomi c’era la pirsicuzioni di Diuclezianu, Valerianu, ca era Prifettu dâ Sicilia li fici arristari pi farici rinnigari a fidi cristiana.

Ma li tri scapparu da prigiuni e da spiaggia di Egitarsu (oji San Vitu lu Capu) parteru cu na navi e sbarcaru né costi dâ Lucania, unni si jetta a mari lu ciumi Seli. Lu ‘Mperaturi Diuclezianu li chiamò pirchì avia u figghiu malatu. Ma sapennu ca era cristianu, dissi ca si sirvia di arti magichi e lu fici jittari chi sò cumpagni dintra l’ogghiu bollenti, poi ci avviaru li liuni nò circu e finalmenti li fici moriri supra lu cavallittu.

Li Riliquii

Li corpi foru sippilluti dintra na grutta vicinu o ciumi Seli o Silaru. Na donna di Salernu, ca si chiamava Flurenza, fici custruiri na Cresia vicinu Ebuli, pi custudilli. Na parti foru purtati a Mariglianu (NA). No 756 l’abati di San Diunisiu Fulradu fici purtari li Riliquii a Parigi e nall’annu 836 l’abati Ilduinu e lu ‘Mperaturi Luduvicu lu Piu li rialarunu o Monasteriu di Korway no Weser. Versu lu 1618 foru purtati a Praga, unni la Catidrali è didicata ô Santu. L’Europa è china di pizzuddi di Riliqui; a Mazzara c’è u Cori di San Vitu, parti d’un vrazzu di Modestu e na jamma di Criscenzia. Una parti dâ testa, un brazzu e un pedi sunnu a Regalbutu, na Cresia Matrici. San Vitu è Patronu di cinquantadui Cumuni italiani, da Citati e Diocesi di Mazzara e di Fiumi nâ Cruazzia.

Fonti : Passioni di Santu Vitu du VI Seculu lingua greca BHG1876 e latina BHL 8713

Sant’Uliva di Palermu

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo
Quatru di Sant’Uliva, chi Santi Elia, Vennira e Rusulia nò Museu Diucisanu di Palermu, sec.XIII

Quatru di Sant’Uliva, chi Santi Elia, Vennira e Rusulia nò Museu Diucisanu di Palermu, sec.XIII

Uliva (Palermu, 448 – Tunisi, 10 di giugnu 463) è na santa dâ Chiesa Cattolica. Lu nomu diriva du latinu Oliba, documintatu sulu in avanzata età cristiana e tradizionalmenti iunciutu cu u termini aliva, varianti di olea,ca in latinu innica sia l’arbulu ca u so fruttu, a aliva.
A Santa unn’è ricordata di nuddu Martirologiu latinu ca puru riportanu i martiri da persecuzioni vandalica e mancu da Cresia Grecu-Sicula unni nun c’è memoria du su cultu. Un canusciutu studiusu da Agiografia Sicula, u binidittinu Duminicu Gaspari Lancia di Brolo scrissi: “ Tanti scritturi siciliani vonnu u martiriu di S. Uliva quannu ci fu a pirsicuzioni vandalica ma senza funnamentu, picchì nun ci su cchiù l’Atti du so martiriu e picca notizii sunnu nò anticu Lizionariu Gallu-Siculu senza nota crunulogica, accussì ponni iri bonu a pirsicuzioni di Vandalicomu a chidda di Saracini.

Sia i primi ca i secunni deportavano nt’all’Africa; a li voti obbrigavanu l’arristati a conciari a religioni e ammazzavanu chiddi ca circavanu di fari seguaci. Ma a Liggenna di Sant’Uliva nunn’avi nenti di straniu pi nun s’arriciviri: avi straurdinarii sumighanzi cu u martiriu di avutri Santi “. Sacunnu Mons. Paulu Cuddura “ U nucliu assinziali di nostri antichi Liggenni avi un sutta stratu ca nun s’havi a scurdari e picchì a duminazioni araba ( 827-1092 ) pulizziò tutti i ducumenti scritti sacri e profani, a memoria di tanti santi fu tramannata sulu cu u filu da memoria.


A notizia chiù antica d’idda a Palermu risali o 1310, quannu u so corpu s’attruvava a Tunisi nta na Muschitta nica, ca era vicinu a chidda granni ditta in arabu “ Gamie Azzaytun ” ( di l’alivu e d’Uliva ), addivintata poi basilica cristiana. Nò 1402 u Re Martinu I u addumannò o Califfu Abû Azir, ma chistu s’arrifiutò, picchì ancora oj i tunisini, ca ancora aduranu, accridinu ca a religioni d’iddi avi a finiri quannu avi accumpariri u corpu da Virgini Uliva.
A memoria da santa è arricurdata nun sulu nò anticu Briviariu Gallu-Siculu du seculu XII ca si trova a Palermu, ma pur unta una antichissima tavula unni è addipinta cu S. Alia i i Santi Rusulia e Vennira, ntô Museu Diucisanu di Palermu.


E’ ammuntuata du Patri Gaetani, ca scrissi u Martirulogiu Siculu e du Mongitori nto Martirulogiu Palirmitanu du 1742: ” A Tunisi u martiriu di S. Uliva, virgini e matiri, citatina palermitana e patrona principali ca nasciu di famigha nobili e picciridda nta pirsicuzioni vandalica pa fidi di Gesù Cristu fa mannata in esiliu a Tunisi, unni chiamò assai pirsuni a fidi cattolica; poi ci desiru u cavallittu, l’ugna di ferru e u focu. Libirata di Diu di l’oghu fumanti ci tagharu a testa e ebbi a cruna du martiriu; a so anima vulau ‘ncelu l’annu 463 “.
Puru u Briviariu Gallu-Siculu parra d’idda e u Briviariu di Cifalù.


Tutti dui scrivunu ca: ” A Virgini Uliva si cridi nata a Palermu di famigha nobili vicinu a Cresia Catidrali e di quannu era nica fu istruita nta religioni cristiana.
Quannu avia 13 anni a mannaru in esiliu i Barbari nt’all’Africa picchì era cristiana e a punieru atrocementi. Quannu arrivau a Tunisi, pi ordini du Guvernaturi campò mmenzu e puvureddi ca addumannavanu a limosina e patiu a fami, u friddu, fu nura, guariu dui ciunchi e i vattiò no Nomi di Gesù Cristu. Quannu sti cristiani novi accuminciarunu a pridicari, fuoru arristati di suldati e ammazzati; i so animi vularu ‘ncelu ca cruna du martiriu.


Uliva doppu sti fatti fu purtata cu disprezzu in giru pi tutta a Citati e a purtaru nta furesta pi essiri manciata di bestie. Na puocu di cacciatura a vittiru e fuoru cunvirtuti a fidi di Cristu e vattiati puru iddi. A fidi di Uliva fu pruvata cu cavallittu e l’ugna di ferru; fu calata nta l’oghu fumanti, ma salvata di Diu ci tagghiaru a testa e acchianau ‘ncelu comu na palumma. U so corpu fu purtatu di Cristiani a Palermu e sippillutu riligiosamenti ntô un postu scanusciutu “.
Stu postu i storici dissiru, comu l’Inveges , vicinu a Casa Prufessa o avutri dicinu nta Cresia a idda didicata du 1310 dintra a Cresia di san Franciscu di Paula.


U so cultu a fini du 1500 fu diffusu di Francescani ca ni circarunu u Corpu. U Populu e u Sinatu Palirmitanu u 5 Giugnu 1606 acclamaru Sant’Uliva Patrona da Citati cu Santa Ninfa e Sant’Aita. Fu scitta no Calinnariu Palirmitanu du Cardinali Giannittinu Doria o 1611 e cilibrata da Cresia Palermitana fino o 1980 comu Memoria obbligatoria; a partiri du 1981 fu cancellata du Calinnariu Liturgicu Rigionali, ma nta Citati di Palermu si po’ sempri cilibrari comu Memoria facultativa. Una Parrocchia da Citati di Palermu fu intitolata a idda, mentri u cultu è vivu a Pittineu (ME ) a Raffadali ( AG ) unni è Patrona Principali e nta Cresia Catidrali di Tunisi intitulata a idda.

San Mamilianu

Santi Siciliani a cura di Ugo Russo
San Mamiliano

San Mamilianu no quatru di A. Del Vecchio na Catidrali di Palermu

Santu Mamilianu (Palermu, – Munticristu, 480) fu un viscuvu talianu. A cronistoria voli ca fussi statu l’ottavu di viscuvi di Palermu (455–479).

Biugrafia

Duranti a pirsicuzioni Vandalica (versu l’annu 450) doppu a na pirsicuzioni riliggiusa pi opra di Ariani (o di cocchi viscuvu arianu) fu mannatu in esiliu in Africa, a Cartagini. Appi tanti cumpagni d’esiliu ca camparu cu iddu a vita rimitica e a tradizioni ammuntua: Senzio, parrinu, Eustochiu, Proculu, Golbodeu, e ‘nta schiavitù africana si iunceru: Lustru, Vindemiu, Teodosiu, Aureliu, Rusticu, ditti tutti Monaci. U Martirologiu di Patri Basiliani d’Italia e a Bibliuteca di Santi i vonnu di l’Ordini di San Basiliu.
Di dda riscattatu o da pietà di fideli o di cocchi viscuvu africanu (san Paolinu di Nola), s’arritirò nta Sardigna e poi nta una di l’isuli di l’arcipelacu Tuscanu, e campò na vita rimitica e unni pari avissi funnatu tanti munasteri, puru pi monache rimite forsi c’eranu puru Ninfa e Uliva. Muriu ‘ntall’isula di Munti Giovi(ditta poi Munticristu), ‘nto un famusu munasteru o abbatia.

Lu cultu

Lu cultu du santu parrinu, prisintatu comu viscuvu e martiri di liggenni assai tardivi è strittamenti junciutu ca diffusioni du Vangelu ‘nta l’Arcipelagu tuscanu e ‘nta vascia Maremma.

Fu unu di primi pridicaturi du Vangelu ‘nta Tuscana e puru oj u sò cultu è diffusu ‘mmenzu e marinai di l’Arcipelagu tuscanu, spicialmenti all’Elba e o Gighju unni si cci fa a festa u 15 sittembri. È u patrunu principali da Diocesi di Pitigliano – Sovana – Orbetello (GR), e i so Riliquii fuoru purtati nna diversi periodi a Sovana ( nta Cuncatidrali ) a Spuletu, a Roma (‘nta Cresia di S. Maria e Munticeddi )e na parti da testa nò 1658, nà Catidrali di Palermu.

Nta Arcidiocesi di Palermu eni fistiggiatu o 16 di giugnu, data du primu ritrovamentu di Riliquii ( pi un’erruri du Mungituri ).A partiri du 1976 è u Patronu sicunnariu di l’Arcidiocesi di Palermu, doppu essiri statu cilibratu comu Patronu Principali du 1625 circa.

Bibbliografìa

Ugo Russo, San Mamiliano Vescovo e Martire del V secolo, Evangelizzatore della Toscana
, supportu CD, Palermu, 2002