
Û nomu diriva dû grecu Nynphe
e significa virgini
câ s’annu a maritari; puru divinità femminili di voschi, ciumi, laghi, muntagni. Santa Ninfa nun è scritta ‘ntâ l’antichi Martiruloggiu. I sô Atti, pigghiati di Codici dû XII seculu sunnu iunciuti a chiḍḍi dâ vita di San Mamilianu.
Aggiografia
Ninfa era figghia di Aurelianu, prifettu di Palermu, pirsecutori di Cristiani. Fu vattiata ‘ntâ sô casa du viscuvu Mamilianu, cu autri trenta pirsuni. U patri, Aurelianu, quannu arrestò Mamilianu e autri ducentu cristiani, tentò di fari turnari nnarreri â figghia dâ nova riliggioni. Doppu ca i torturò i fici mettiri ‘ntò carceri, ma un ancilu i libbirò e i purtò a mari, unni truvaru ‘na varca. Doppu ‘na pirsicuzioni riliggiusa pî opra di Ariani versu l’annu 450 a mannaru ‘ntò esiliu all’Africa, forsi ‘cû San Mamilianu viscuvu di Palermu. Ddà, riscattata dâ pietà di fideli s’arritirau ‘ntà Sardigna e poi all’Ìsula dû Gigghiu o ‘na n’autra vicina, unni San Mamilianu pari c’avissi funnatu cocchi monasteriu ‘pi monachi rimiti. Addisiati di visitari Roma sbarcaru sutta indicazioni di l’ancilu ‘ntò locu dittu Bucina; doppu â visita e sapulcri dî l’Apostuli, Mamilianu murìu e Ninfa u sippillìu vicinu a Bucina. Doppu un annu puru Ninfa murìu e fu sippilluta unni erano i Riliquii di autri Martiri. Essennu ljata cu u Santu monacu, pari ca si nni ju a Roma pi vinirari i sapulcri dî l’Apostuli Petru e Paulu e avissi murutu a Portu Romanu, veni a diri Fiumicinu, unni i Cristiani ci costrueru ‘na Cresia. I cristiani di du locu a priarunu ‘pi ‘na siccità ca i curpeva. A ‘chiù antica notizia di Santa Ninfa è dû IX seculu ‘ntò Liber Pontificalis, picchì ‘ntà biografia dû Papa Liuni IV (847 – 855) si leggi ca iḍḍu fici un regalu a Cresia di Santa Ninfa ca esistia ‘ntà zona di Portu.
Li Riliqui
Nò seculu XII si truvavanu ‘ntâ tanti cresii di Roma e a crozza ntô 1592 era ‘ntâ Cresia di Santa Maria ‘ne Munticeddi. ‘Nô 1593 a crozza da Santa fu purtata a Palermu e ancora oj è dintra un’urna d’argentu ‘nà Cappella di Riliqui da Catidrali, unni ci fu cunsacratu un’artaru ‘nò 1598.
U cultu
U Populu e û Sinatu Palirmitanu ficiru a Santa Ninfa Patruna u 5 Giugnu 1606 chi Sante Uliva e Aita. U cultu si diffusi ‘ntà avutri citati siciliani e un paisi dâ pruvincia di Tràpani avi u sô nomi. ‘Nnà Citati di Palermu û cultu è antichissimu; a sô memoria è dû 1483 pi ‘na campana ‘ntà Catidrali; ‘ntô Codici manuscrittu di l’Archiviu Storicu Diocesanu di Palermu du seculu XIV è ammuntuata ‘nta Litania di Santi; ‘nô Briviariu di pergamena di Simuni Beccadelli di Bologna ‘nò Tesoru da Catidrali di Palermu (1445) e ‘nta vari sprissioni di arti. Fu cilibbrata da Cresia Palirmitana finu o 1980 comu Memoria Obbligatoria; ‘ntò 1981 fu cancillata dû Calinnariu Liturgicu Riggiunali, ma ‘ntâ Citati di Palermu pò essiri sempri cilibrata comu Memoria facultativa. U jornu da cilibbrazioni è u 12 Novemmiri. Na Cresia dû 1600 a Palermu porta û sô Nomi (Santa Ninfa di Crucifiri) e û cultu è vivu nò paisi di Santa Ninfa (TP) picchì è a Patruna Principali.
Bibbliografia
O. Gaetani Vite di Santi Siciliani Cirilli Palermu, 1657


